W tym cyklu artykułów spróbujemy skomentować wpisy umieszczone w oficjalnym komunikacie BRE tak, aby każdy mógł samodzielnie ocenić postępowanie BRE banku i jego politykę informacyjną.

Cykl wpisów ?BREdnie?? poświęcamy w całości komentarzowi do pytań i odpowiedzi zawartych na stronie: http://media.brebank.pl/press/kredyty_hipoteczne/pytania_i_odpowiedzi.

Pytanie 3:
Jakie warunki zaproponują klientom ze ?starego portfela? kredytów hipotecznych mBank i MultiBank, jeśli kolejny wyrok, dotyczący tym razem zapisów w umowach o kredyt hipoteczny w CHF, będzie niekorzystny dla banku? Jaka będzie wysokość oprocentowania?

BRE

Do grupy Klientów ze ?starego portfela? BRE Bank wyszedł już dwa lata temu z propozycją renegocjacji sposobu naliczania oprocentowania ich kredytów hipotecznych. To zaproszenie jest stale aktualne. Wysokość oprocentowania, jakie proponuje BRE Bank, uzależnione jest od indywidualnej sytuacji każdego Klienta, warunków dotychczasowej umowy, produktów, z jakich dodatkowo korzysta w naszym banku i, oczywiście, obecnej sytuacji na rynku. [źródło]

Komentarz

Odpowiedź ponownie nie jest na pytanie, tylko stanowi dywagacje o przeszłości. Samo pytanie także może nie mieć sensu w przypadku uznania klauzul umownych za niedozwolone, gdyż jedynie zapis o ustalaniu oprocentowania przestanie obowiązywać, jeśli zostanie wpisany na listę klauzul niedozwolonych. Pozostałe warunki umowy będą wiązać obie strony, a w umowie nie przewidziano możliwości jej rozwiązania/zmienienia po niekorzystnym dla BRE wyroku. Tym samym może się okazać, że klienci będą posiadać kredyty oprocentowane według stawki początkowej zapisanej w umowie, przez cały okres kredytowania. Wszystko jednak zależy od interpretacji prawa przez SOKiK i żadna ze stron sporu nie powinna cieszyć się przedwcześnie ani zakładać niczego z góry.

Jeśli chodzi o treść odpowiedzi – informacje pojawiające się w Internecie, zarówno na forach niezależnych, forum klientów, jak i na forum mBanku są jednoznaczne: ciężko znaleźć osoby, którym mBank zaproponował przejście na inne warunki dwa lata temu. Gdy jednak osoby takie się zgłaszają – zwykle informują, że proponowane warunki czyniły całą operację przejścia nieopłacalną. Ponadto w niektórych komentarzach można przeczytać, że nawet pracownicy Centrów Finansowych mBanku czasem odradzali przejście na nowe warunki – “będzie Pan/Pani płacić więcej”. Reklamacje dotyczące “oferty przejścia” składane w mBanku zwykle kończone są stwierdzeniem “przepraszamy jeśli wiadomość nie dotarła”. Brak (nie przedstawiono) jakichkolwiek dowodów, że korespondencja do klientów była wysyłana. Być może to właśnie oznaczają słowa “do grupy klientów ze starego portfela” – była to tylko wyselekcjonowana grupa klientów?

Obecnie proponowane marże nawet 3 krotnie przekraczają hipotetyczną marżę banku z dnia podpisania umowy i odpowiadają marżom banków dla klientów przychodzących “z ulicy”. Ciekawe wydaje się podejście banku – marża zależy od innych usług i produktów klienta – jakkolwiek przedsiębiorstwo ma prawo dowolnie kształtować ofertę produktową. Co więcej, już w styczniu 2009 marże proponowane klientom były uznawane przez niezależnych ekspertów za wygórowane:

MBank ma pierwsze propozycje dla swoich klientów – dowiedział się DZIENNIK. Osoby, które mają w tej chwili oprocentowanie na poziomie 3,95 proc., dostały propozycję: marża w wysokości 3,4 proc. plus wysokość stóp procentowych (tzw. LIBOR) – teraz 0,7 proc, w sumie 4,1 proc. Jeśli ktoś brał kredyt po wrześniu 2006, czyli później niż opisywani klienci, ma teraz 1-1,2 proc. marży, co daje oprocentowanie w wysokości 1,7-2,2 proc.

“To nie jest korzystna propozycja dla klientów, bo jest za droga, średnio marże wynoszą 1,5 do 2 proc. [grudzień 2008/styczeń 2009, dop. mstop]” – mówi analityk firmy doradczej Expander Jarosław Sadowski. “Kiedy dodatkowo kryzys ustąpi i stopy procentowe wzrosną do normalnych 2-2,5 proc., klientom w ogóle nie będzie się to opłacać” – dodaje.

Źródło: http://www.dziennik.pl/wydarzenia/article301781/Zobacz_jak_bank_zarabia_na_twoim_kredycie.html#vote_301850

Podsumowanie

Istotą problemu nie jest, czy BRE bank oferuje lepsze czy gorsze marże, ani czy informował o możliwości przejścia na “inne warunki”. Problem stanowi brak reakcji na obniżki wskaźnika LIBOR, który według listów o podwyżkach “stanowi główny czynnik ustalania oprocentowania kredytów hipotecznych w walucie obcej”. Klienci nie domagają się przechodzenia na nowe superwarunki, ale oczekują wywiązywania się BRE z umów i informacji przekazywanych klientom przez pracowników oraz w oficjalnej korespondencji. Ponowny brak odpowiedzi na pytanie nie wymaga dodatkowego podsumowania, natomiast dziwić może traktowanie sprawdzonych, regularnie spłacających raty klientów wysokimi marżami zawierającymi sporą premię banku za ryzyko. Zwłaszcza, że klienci nie oczekują nowej oferty, ale wywiązywania się z warunków starej – obniżenia oprocentowania posiadanych kredytów odpowiadającego zmianie wskaźnika LIBOR, na który powoływał się bank przy wszystkich podwyżkach.

Powyższe informacje nie stanowią porady prawnej, finansowej ani innej i wszelkie ich wykorzystanie w dowolnym celu odbywa się na wyłączną odpowiedzialność Czytelnika.

ciąg dalszy nastąpi

Zobacz inne pytania z cyklu ?BREdnie??:

Pytanie 1: Co zmieni wyrok SOKiK-u uznający niektóre zapisy w umowach kredytowych BRE Banku za wadliwe?

Pytanie 2: Co się zmieni dla klientów ?starego portfela??

Pytanie 3: Jaka będzie wysokość oprocentowania w przypadku wyroku SOKiK uznającego stanowisko UOKiK?

Problemów dla klientów może być kilka:

• realizacja straty na przewalutowaniu kredytu (np. z 400tys pln robi się przy aktualnym kursie franka 460tys pln);
• sam WIBOR wynosi 4% – po doliczeniu marży i realizacji straty na przewalutowaniu – rata klienta może być wyższa nawet o 200-600pln;
• WIBOR3m jest na najniższych notowanych poziomach od 3 lat – a co spadło, prędzej czy później wzrośnie…
• badanie zdolności kredytowej – czy będzie się ponownie odbywać?

Dopóki oferta BRE pozostaje jedynie nieoficjalną informacją – ciężko ją oceniać. Natomiast powyższe problemy i tak pozostaną. Kwestię, czy decydować się na ewentualną ofertę należy dobrze przemyśleć, po dokładnym zapoznaniu się z jej warunkami. Szczegóły – gdy tylko zostaną oficjalnie zakomunikowane.

Aktualizacja:

na blogu Macieja Samcika pojawił się komentarz pracownika mbanku

tomekl_mbank

2009/09/11 11:03:22

“Proszę o wskazanie atrakcyjności ewentualnej oferty BRE… ”

Potwierdzam, w tej chwili pracujemy nad taką ofertą. Proszę jednak pamiętać, że będzie gotowa za kilka tygodni – wtedy pojawią się odpowiedzi na szczegółowe pytania dotyczące parametrów. Rozważane są różne scenariusze i dziś nie powinno się oceniać jej atrakcyjności. Wszystkie pytania są dla nas bardzo ważne i na każde odpowiemy co mam nadzieje rozwieje wątpliwości. Pozdrawiam.

Co gorsza, bank stosuje politykę dezinformacyjną i być może wprowadza klientów i opinię publiczną w błąd (po raz kolejny?). W cyklu artykułów spróbujemy skomentować wpisy umieszczone w oficjalnym komunikacie BRE tak, aby każdy mógł samodzielnie ocenić postępowanie BRE banku i jego politykę informacyjną.

Cykl wpisów ?BREdnie?? poświęcamy w całości komentarzowi do pytań i odpowiedzi zawartych na stronie: http://media.brebank.pl/press/kredyty_hipoteczne/pytania_i_odpowiedzi.

Pytanie 2:
Co się zmieni dla klientów z tzw. starego portfela kredytów hipotecznych, pozostających w sporze z bankiem?

BRE

SOKiK nie rozpatruje umów o kredyt hipoteczny z tzw. starego portfela mBanku i MultiBanku. Zapisów, których dotyczy rozprawa nie ma w tych umowach. Klientów posiadających kredyt hipoteczny zawarty na starych warunkach BRE Bank zaprasza do dialogu. Od 2007 roku namawia ich do zmiany umowy. W lutym 2009 r. wszystkim Klientom ze ?starego portfela? dał możliwość renegocjacji warunków naliczania oprocentowania. Każdy z tych Klientów może przyjść do banku, rozmawiać o swoim kredycie i negocjować warunki, które będą uzależnione od jego indywidualnej sytuacji, dotychczasowych relacji z bankiem, a także sytuacji na rynku, która wciąż dynamicznie się zmienia.

Komentarz

Już przy odpowiedzi BRE na pytanie 1 przedstawione zostały kwestionowane przez UOKiK klauzule z jednej z umów stosowanych przez BRE oraz możliwości prawne kwestionowania klauzul o tożsamym znaczeniu. Przypomnijmy:

Klauzula z pozwu, która wg UOKiKu jest niezgodna z prawem, rażąco naruszając prawa konsumenta brzmi:

Stopa procentowa Kredytu może ulegać zmianom w okresie trwania Umowy w przypadku zmiany, co najmniej jednego z następujących parametrów finansowych rynku pieniężnego i kapitałowego:
a) oprocentowania lokat międzybankowych (stawek WIBID/WIBOR),
b) rentowności bonów skarbowych, obligacji Skarbu Państwa,
c) zmiany stóp procentowych NBP
oraz w zakresie wynikającym ze zmiany tych parametrów.

Klauzula, którą mają w swoich umowach Klienci tzw. starego portfela w CHF brzmi:

Zmiana wysokości oprocentowania Kredytu może nastąpić w przypadku zmiany stopy referencyjnej określonej dla danej waluty oraz zmiany parametrów finansowych rynku pieniężnego i kapitałowego w kraju (lub krajów zrzeszonych w Unii Europejskiej), którego waluta jest podstawą waloryzacji.

UOKiK zdecydował się zaskarżyć tzw. klauzulę tożsamą (czyli zapisy podobnie brzmiące i rodzące te same skutki prawne), gdyż w myśl prawa tj. Art. 479[39]. Kodeksu Postępowania Cywilnego ?Z żądaniem uznania postanowienia wzorca umowy za niedozwolone można wystąpić również wtedy, gdy pozwany zaniechał jego stosowania, jeżeli od tego zaniechania nie minęło sześć miesięcy?. BRE BANK nie stosuje takich zapisów od końca 2006 roku w nowych wzorcach umownych, więc UOKiK bał się odrzucenia wniosku jako niezasadny.

Takich obaw nie miało Stowarzyszenie Lexus, które interpretuje ten zapis (tj. Art. 479 KPC) inaczej ? ?skoro bank dokonuje na jego podstawie obecnie zmian oprocentowania, tzn. że nie zaniechano jego stosowania?. Dlatego ? na wniosek osób skupionych w inicjatywie Nabiciwbrebank.pl ? Lexus wytoczył sprawę BRE BANK S.A. przed Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumenta o uznanie tego zapisu umowy za niezgodny z prawem i wpisania go do rejestru klauzul niedozwolonych (sygn. XVII AMC/1526/09).

Zapis umowy nie musi brzmieć tak samo jak wpisany do rejestru, aby był uznany za niezgodny z prawem (więcej ? nie musi również występować w zapisie umownym z tej samej branży: ?Uchwała SN z dn. 13.07.2006, III SZP 3/2006 ? (?) Sąd Najwyższy uznaje również, iż praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumenta w rozumieniu art. 23a u.o.k.k jest stosowanie identycznej klauzuli, jak klauzula wpisana do rejestru niedozwolonych postanowień umownych, przez innego przedsiębiorcę, który nie był stroną lub uczestnikiem postępowania zakończonego wpisaniem danej klauzuli do rejestru. (?)?).Wystarcza, że spełnia przesłanki tożsamości, tzn. rodzi te same skutki prawne (?Stosowanie klauzuli o zbliżonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru, która wywołuje takie same skutki, godzi (?) tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej co wpisana do rejestru? ? tamże).

Orzeczenie niezgodności z prawem zapisu (abuzywności) poprzez wpisanie wadliwego zapisu do rejestru rodzi dużo poważniejsze skutki prawne niż sugeruje bank. W świetle prawa ?jeżeli sporny zapis wzorca spełni warunki zakwalifikowania jako klauzula niedozwolona, przestaje wiązać ze skutkiem wstecznym strony umowy. W pozostałej części umowa nie traci swojej mocy? (http://www.bankier.pl/wiadomosc/Niedozwolone-postanowienia-wzorcow-umow-1444313.html). Oznacza to możliwość zrodzenie się tzw. świadczenia nienależnego w myśl Art. 410. § 2. (? Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.?) i potencjalne roszczenie o jego zwrot (oprocentowanie ?ponad? wysokość z z dnia umowy).

Nie ma więc znaczenia waluta kredytu ani sama usługa, w której umowie zawarto niedozwoloną klauzulę, o ile SOKiK wyda wyrok uznający daną klauzulę za abuzywną.

Co do dalszej części wypowiedzi BRE – dziwnym trafem znaczna liczba klientów wypowiadających się na różnych forach internetowych twierdzi, że nie dostała listu, jakoby wysłanego przez BRE z ofertą przejścia na warunki LIBOR+marża w roku 2007 ani później. W odpowiedziach na reklamacje zawierające prośbę o przedstawienie dokumentów potwierdzających nadanie korespondencji – bank odpowiada jedynie  “przepraszamy jeśli korespondencja do Państwa nie dotarła”.

Z kolei “negocjowanie warunków” w wykonaniu mbanku po spotkaniu z 6 klientami w lutym 2009r. odbywało się według scenariusza:

• propozycja przejścia na warunki marża+ LIBOR, gdzie marża = aktualne oprocentowanie kredytu minus LIBOR, dodatkowo pomniejszona o ułamek punktu procentowego;
• propozycja obniżenia marży o 0,2pp jeśli klient zdecyduje się na inne produkty;
• brak możliwości negocjacji powyższych warunków.

W ten sposób klient mający aktualnie oprocentowanie 3,9% dostawał na przykład propozycję 3,2% marży + 0,5% LIBOR = 3,7%, co dawało realną obniżkę o 0,2pp, z możliwością obniżenia o kolejne 0,2pp jeśli skorzysta z karty kredytowej bądź innych produktów.

Podsumowanie

Powtarzanie odpowiedzi przez BRE oderwanych od rzeczywistości prawnej może skutkować zmieszaniem i zdezorientowaniem wielu osób, które posiadają prawdopodobnie wadliwe zapisy w umowach kredytowych. Jeśli sąd nie uzna kwestionowanych klauzul za niedozwolone – nic w sytuacji klientów się nie zmienia, ponadto zostaje im jeszcze możliwość dochodzenia roszczeń we własnym zakresie na drodze sądowej. W przeciwnym jednak wypadku – jeśli SOKiK wyda wyrok przeciw BRE i wyrok się uprawomocni, a odpowiednie klauzule zostaną wpisane na listę klauzul niedozwolonych – stosowane klauzule tożsame nie będą mogły również być dłużej używane w umowach. Co więcej – wpisanie klauzuli na listę niedozwolonych oznacza, że była ona niezgodna z prawem już w momencie zawierania umowy.

Jednocześnie należy zauważyć, że odpowiedź BRE nie dotyczy postawionego pytania “co się zmieni dla klientów[...]?” tylko zawiera informacje, że bank proponował zmianę warunków i że SOKiK nie zajmuje się umowami “starego portfela”. Zgodnie z obowiązującym prawem – nie musi.

Na koniec została jeszcze jedna kwestia: skoro warunki rynku finansowego nie pozwalają na obniżenie oprocentowania, to:

1. Dlaczego przy zmianie warunków umowy to oprocentowanie jest jednak (symbolicznie) zmniejszane?
2. Dlaczego skorzystanie z innych produktów i usług powoduje obniżenie marży? Czy tym samym nie okazuje się, że jedynym powodem utrzymywania wysokich marż w propozycjach dla klientów jest wynik finansowy, a nie koszt pozyskania pieniądza?

Ponownie zachęcamy do własnych przemyśleń i oceny sytuacji klientów grupy BRE i praktyk stosowanych w umowach oraz prowadzonych działań informacyjnych BRE.

Powyższe informacje nie stanowią porady prawnej, finansowej ani innej i wszelkie ich wykorzystanie w dowolnym celu odbywa się na wyłączną odpowiedzialność Czytelnika.

ciąg dalszy nastąpi

Zobacz inne pytania z cyklu “BREdnie?”:

Zobacz inne pytania z cyklu “BREdnie?”:

Pytanie 1: Co zmieni wyrok SOKiK-u uznający niektóre zapisy w umowach kredytowych BRE Banku za wadliwe?

Pytanie 2: Co się zmieni dla klientów “starego portfela”?

Pytanie 3: Jaka będzie wysokość oprocentowania w przypadku wyroku SOKiK uznającego stanowisko UOKiK?

Na forum klientów pojawili się dwaj nowi użytkownicy: TomekL i WitekT, obaj zostali zweryfikowani jako pracownicy mbanku/brebanku. Część osób z forum zaczęła się zastanawiać: może wreszcie zmieni się coś na lepsze? Może uzyskamy jakies konkretne odpowiedzi w naszej sprawie? Ale większość pozostała raczej sceptyczna…

Pojawiły się pytania. To, które sprowokowało ten wpis, brzmi:

Tytułem wprowadzenia – jest dwóch klientów mBanku. Obaj brali kredyt CHF na kwotę 300 tys CHF. Pierwszy z nich podpisał umowę dn. 25.08.2006r z oprocentowaniem w umowie 2,65% (LIBOR3M tego dnia wynosił 1,65%), drugi natomiast podpisał umowę dn. 07.09.2006r przy oprocentowaniu LIBOR3M+marża 1,2% (czyli w dniu podpisania oprocentowanie wynosiło 1,70% + 1,2% = 2,9%)

Na dzień dzisiejszy pierwszy z nich spłaca kredyt oprocentowany 3,30%, a drugi spłaca kredyt oprocentowany 1,6%. Rata (malejąca) pierwszego wynosi 1578.12 CHF, rata (malejąca) drugiego 1194.44 CHF, co przy dzisiejszym kursie daje ok. tysiąca złotych różnicy miesięcznie dla dwóch kredytów udzielonych w odstępie zaledwie 2 tygodni.

A teraz pytanie:
Który z parametrów rynku pieniężnego i kapitałowego w Szwajcarii różni aż tak diametralnie te dwa kredyty?

Najlepiej proszę ograniczyć się jedynie do wymienienia “po nazwisku” tego parametru (parametrów).

I odpowiedź pracownika mbanku:

w tym przykładzie:
umowa podpisana w dniu 25.08.2006 (stare zasady) ma inne zasady naliczania oprocentowania niż ta, która podpisana została w dniu 07.09.2006 (nowe zasady).
Różnica w wysokości rat wynika z różnych zapisów umowy kredytowej dotyczących sposobu naliczania oprocentowania [podkreślenie mstop.pl]

wiemy, że:
’stare zasady’ – to zmienne oprocentowanie gdzie zmiana wysokości oprocentowania kredytu może nastąpić w przypadku zmiany stopy referencyjnej określonej dla danej waluty oraz zmiany parametrów finansowych rynku pieniężnego i kapitałowego …

Źródło: http://nabiciwmbank.pl/

Szanowni Klienci, szanowni pracownicy innych banków, przedstawiciele mediów, specjaliści różnych dziedzin. Oto został objawiony tajemniczy “parametr rynku finansowego i kapitałowego kraju (bądź krajów UE), którego waluta jest podstawą waloryzacji kredytu”, który nie pozwala obniżyć klientom marży! Ten parametr to:

ZAPIS UMOWY KREDYTOWEJ DOTYCZĄCY SPOSOBU NALICZANIA OPROCENTOWANIA.

Tak na prawdę możliwości są trzy:

• pan Witek nie zrozumiał pytania, stąd jego odpowiedź;
• pan Witek doskonale zrozumiał pytanie, ale z pewnych przyczyn nie może udzielić odpowiedzi;
• pan Witek ma klientów za debili, którym trzeba wytłumaczyć, że mają umowy oparte o “stare zasady”, o czym pewnie nie wiedzą…
  (w sumie… w końcu podpisaliśmy takie, a nie inne umowy, więc może nimi jesteśmy; dop. J)

Panu WitkowiT życzymy nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii… mbankowi gratulujemy specjalistów od public relations i kontaktów z klientem…

Od 1 września 2009 r. – dla Klientów mBanku posiadający kredyty tzw. “starego portfela” w PLN zostanie udostępniona oferta przejścia na system WIBOR + marża na preferencyjnych warunkach. mBank, zgodnie z oczekiwaniami Klientów, wielokrotnie zapowiadał, że kiedy sytuacja na rynku pozwoli, będzie wychodził z propozycjami zmian, dzięki którym raty kredytów będą niższe. Do tej pory możliwość taka była komunikowana przede wszystkim osobom posiadającym kredyt w CHF.

W dniu dzisiejszym rozpoczynamy analogiczną akcję w stosunku do osób posiadających kredyt w PLN, proponując korzystne oferty obniżenia oprocentowania, a także zmiany w sposobie jego naliczania. Oferta będzie szczególnie atrakcyjna dla osób posiadających w tej chwili najwyższe oprocentowanie.

Na czym polega nowa oferta?

Propozycja realnej obniżki oprocentowania a co za tym idzie raty kredytu zostanie zrealizowana poprzez przejście na przeliczanie oprocentowania za pomocą metody WIBOR 3M + marża. Obecnie średnie oprocentowanie dla kredytów tzw. “starego portfela” wynosi 7,04%. mBank zamierza zaproponować Klientom średnio nieco ponad 1% obniżki. Co da Klientom nawet ok. 50 PLN oszczędności miesięcznie w porównaniu ze stanem obecnym.

Aneksy do umów, dla Klientów przechodzących na nowe zasady, zostaną przygotowane bezpłatnie.

W jaki sposób z niej skorzystać?

Ze względu na to, że jest to produkt bardzo indywidualny, szczegółowe informacje o niej można uzyskać podczas spotkań prowadzonych z pracownikami Centrów Finansowych, na które będziemy zapraszali od dnia dzisiejszego za pomocą różnych kanałów, m.in. systemu transakcyjnego. Zapraszamy także do samodzielnego kontaktu z naszymi Pracownikami.

Źródło: http://www.mbank.pl/blog/artykul.html?id=466

Jak można przeczytać w analizie Expandera – banki podwyższają swoje marże, ale niektóre z nich deklarują, że chciałyby udzielać więcej kredytów.  Z analizy wynika także, że w sierpniu banki znów zaostrzyły kryteria wyliczania zdolności kredytowej.

Pod względem wysokości marż – mbank i multibank na 21-22 miejscu  z marżą na poziomie 3,60%, za nimi już tylko GE, Fortis i na szarym końcu – DomBank.

Źródło: opracowanie własne na podstawie http://bi.gazeta.pl/im/8/6920/m6920978.gif

Marże podwyższyło w sierpniu sześć banków (Dnb Nord, Deutsche Bank PBC, Nordea, PKO BP, Alior, DomBank), a obniżył jeden (Pekao Bank Hipoteczny).

Od jakiegoś czasu obserwujemy na rynku ograniczenie akcji kredytowej – głównie dotknęło ono kredytów hipotecznych denominowanych w walucie obcej (choć nie tylko). Przyczyn takiej sytuacji można upatrywać w ograniczeniu zaufania banków wobec innych banków i instytucji finansowych – nikt nie chce pożyczać pieniędzy na rynku międzybankowym, a jeśli już, to z drakońskimi marżami. Zresztą – klienci też otrzymują takie propozycje marż, że lepiej się schować…

Warto tu przypomnieć, że marża powinna zawierać w sobie wynagrodzenie za ryzyko. Słowo ryzyko zostało specjalnie wyróżnione. Ale czyje ryzyko i jakie ryzyko?

Odpowiedź na to pytanie poznamy, gdy porównamy marże hipotecznych kredytów walutowych udzielanych klientom. Dlaczego tylko marże? Ponieważ pozostały składnik oprocentowania – koszt pozyskania pieniądza, jest reprezentowany przez odpowiednie stawki – np. WIBOR, LIBOR, EURIBOR… Według raportu Expandera średnie marże dla kredytów w walucie obcej wyglądały w kwietniu 2009 następująco: EUR – 3,07%, USD – 3,64%, CHF – 4,13%. Zaraz… Jeśli marża zawiera wynagrodzenie za ryzyko banku, to takie różnice w marżach mogą oznaczać między innymi, że banki różnie oceniają ryzyko związane z walutami. Dokładniej – z możliwym umocnieniem bądź osłabieniem każdej z tych walut. Uwaga, bardzo ważne: swoje ryzyko. Z powyższych marż może wynikać, że w najbliższym czasie banki nie spodziewają się np. dużego osłabienia euro (ani braku źródeł finansowania w tej walucie), natomiast spodziewają się deprecjacji dolara amerykańskiego i franka szwajcarskiego oraz problemów z pozyskaniem tych walut.

Na pewno w ryzyko wliczona jest możliwość utraty pracy przez kredytobiorcę i kilka innych czynników. Ale ile razy można było w ciągu ostatnich miesięcy przeczytać, że ktoś stracił pracę, a przez to dom? Zero? Mało, jak na szalejący “kryzys” i “recesję”… Dlatego to ryzyko zostało pominięte w naszych rozważaniach.

Wnioski przedstawione wyżej pokrywają się z komunikatami płynącymi z USA i Szwajcarii – jeszcze miesiąc temu rządy i banki centralne tych krajów informowały odpowiednio o bronieniu wartości waluty przed spadkiami (USA, pytanie czy uda im się to skutecznie zrobić) oraz osłabianiu waluty (Szwajcaria, w trosce o rodzime firmy).

Swój kamyczek dorzuca tu historia kredytów walutowych w Polsce. Gdy frank szwajcarski, dolar i euro były bardzo tanie – banki nie spodziewały się ich dalszych spadków (wręcz przeciwnie) i bardzo chętnie udzielały kredytów hipotecznych z bardzo niskimi marżami – praktycznie cała marża była przychodem banku, a nie wynagrodzeniem za ryzyko. Jak sprawdzić, czy to prawda? Wystarczy poczekać do czasu, gdy kursy walut obcych wrócą do poziomów sprzed roku-dwóch i obserwować marże.

Komisja Nadzoru Finansowego wydaje co jakiś czas rekomendacje. Swego czasu nawoływała, w trosce o klientów, o nieudzielanie kredytów walutowych, o badanie zdolności na kwoty wyższe o 20%, itd. Działo się to w czasach tuż przed kryzysem, jednak czy dało się zauważyć jakieś reakcje banków w owym czasie, poza innym wyliczaniem zdolności? I tak banki obeszły wskazania KNF np. wydłużając okres kredytowania, co pozostawiało zdolność klientów na praktycznie niezmienionym poziomie. Dopiero nadejście ciężkich czasów sprawiło, że w komunikatach prasowych banków zaczęły pojawiać się zapisy “zgodnie z rekomendacją…”, “w trosce o wypłacalność klientów…” i kredyty walutowe znikały z ofert kolejnych instytucji… Szanowni klienci banków: rekomendacje (i inne działania) KNF nie mają na celu ochrony klientów, tylko ochronę rynku finansowego. Dopóki banki będą chciały zarabiać – znajdą sposoby na ominięcie zaleceń KNF, ale jak ich ryzyko będzie zbyt duże – chętnie się do nich zastosują. Kropka.

Więc czyje  interesy chronią wysokie marże i wycofywanie kredytów walutowych z oferty?

Odpowiedź jest prosta: banków.

Czytając powyższy tekst proszę mieć świadomość, że posłużono się w nim wieloma uproszczeniami, by nie tylko ekonomiści mogli go zrozumieć.

Warto przeczytać:

• http://www.stockwatch.pl/artykuly/post/2009/05/18/dobre-euro-i-zly-frank.aspx
  
• http://www.stockwatch.pl/artykuly/post/2009/04/26/amerykanie-bronia-dolara.aspx
• http://www.bankier.pl/wiadomosc/Petru-dalsze-oslabienie-franka-jest-bardzo-prawdopodobne-1923751.html

Jednak w tym tygodniu Gazeta Prawna podała, że polbank wycofuje się z aneksów; co więcej – anulowane zostaną również te, które już zostały podpisane.

? Zdecydowaliśmy się na anulowanie wszystkich aneksów do umów kredytów hipotecznych podpisanych w związku ze wzrostem kwoty zadłużenia, spowodowanym deprecjacją złotego. Od środy zaczniemy się kontaktować ze wszystkimi zainteresowanymi osobami i przywrócimy im warunki, jakie miały przed podpisaniem wspomnianych aneksów ? powiedział GP Paweł Maliszewski, dyrektor marketingu Polbanku EFG.

Satysfakcji ze zmiany stanowiska Polbanku nie kryje KNF.

? Uważamy, że niewłaściwe jest wykorzystywanie przez banki obecnych warunków panujących na rynku do zwiększania rentowności kosztem klientów, np. poprzez podwyższanie marż czy rozszerzanie spreadów przy kredytach walutowych. Informowaliśmy o tym w marcu, tuż po tym, gdy dotarły do nas sygnały od klientów zaniepokojonych działaniami banków. Nasza interwencja przyniosła oczekiwany skutek ? powiedziała nam Marta Chmielewska-Racławska z KNF.

Źródło: http://biznes.gazetaprawna.plartykuly318737,polbank_anuluje_aneksy_kredytowe.html

Według Gazety Prawnej “Polbank EFG poddał się presji klientów. [...]“, na szczęście autor artykułu zauważa też, że wpływ na decyzję banku miała także interpretacja rekomendacji wydawanych przez KNF.

Warto zauważyć w tym miejscu, że banki próbują (?) uzurpować sobie ogromną władzę nad klientami. W ciągu kilkudziesięciu dni bank zdążył zmienić zdanie w tej samej sprawie. Jest to kolejny dowód na to, że relacja bank-klient (konsument) nie jest w Polsce relacją zdrową ani opartą na uczciwych zasadach. Najważniejsze jednak, że kierownictwo polbanku podjęło właściwą decyzję

No cóż, na placu boju pozostają nadal mbank i multibank, których władzom obca jest idea budowania dobrego wizerunku i prawidłowych relacji z klientami. Może to pora na ukucie nowego terminu oznaczającego raczej złe podejście, niż dobre? mPublic MultiRelations? W skrócie brePR… Już nikt nie będzie mówić o “czarnym PR” (który musi ktoś robić komuś innemu) – teraz pora na brePR (czyli coś, co firma sama sobie robi). Hasło w “Encyklopedii marketingu XXIw.” mogłoby wyglądać tak:

brePR – inaczej: mPublic MultiRelations, podejmowanie przez organizację działań mających na celu zniszczenie własnego wizerunku; najczęstszą przyczyną b. są błędne decyzje biznesowe i marketingowe, które mogą zostać (ale nie muszą) wykorzystane przez niezadowolonych klientów – zob. mstop.pl, nabiciwbrebank.pl; u podstaw b. leżą najczęściej: zachłanność, niedostosowanie się do nowej rzeczywistości, niezrozumienie potrzeb klientów, brak dialogu (zob. klient, public relations, wizerunek, komunikacja, dialog), a także – krótkowzroczność kadry zarządzającej (zob. perspektywiczne myślenie, horyzont czasowy);  por. czarny PR;

Tym optymistycznym akcentem – do następnego… banku!

Aktualizacja: z punktu widzenia BRE banku – decyzja polbanku jest… zła! Oto co możemy przeczytać w komentarzach ekonomicznych bre:

Jest to zła informacja dla banków o istotnych portfelach hipotecznych sprzedanych w okresie ostatniej prosperity, gdy marże były najniższe w historii. Tym gorsza dla sprzedawców walutowych kredytów hipotecznych z tamtego okresu, gdyż refinansowanie tych kredytów jest droższe niż kredytów w PLN.

Źródło: http://www.brebank.com.pl/pl/Serwis_ekonomiczny/analizy_rynku_kapitalowego_gielda/komentarz_poranny?id=13994

brePR…

Co to oznacza dla nas? Na codzień zupełnie tego nie odczuwamy – wpłacamy, wypłacamy pieniądze, możemy spać spokojnie jeśli chodzi o bezpieczeństwo naszych lokat, które gwarantuje polski Bankowy Fundusz Gwarancyjny  (do pewnej kwoty i nie dotyczy to wszystkich banków), bierzemy kredyty hipoteczne, korzystamy z pożyczek. Gorzej, gdy przychodzą cięższe czasy. Centrala może na przykład mieć jakieś kłopoty finansowe. Jak się ratować? Przetransferować część zysków z firm zależnych, to przecież oczywiste. A skąd wziąć zyski w trudnych czasach? Może… podnieść marże? Opłaty? Nie wypłacać dywidend…?

Konfederacja Pracodawców Polskich (KPP) zażądała przed miesiącem upublicznienia informacji o przypływach finansowych między bankami w Polsce i za granicą. W listach, skierowanych do premiera Donalda Tuska oraz przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego Stanisława Kluzy, Konfederacja domaga się także dokapitalizowania banków z większościowym udziałem Skarbu Państwa oraz monitorowania banków w zakresie polityki kredytowej. KPP chce zbadania, czy prawdziwe są doniesienia o transferowaniu środków przez banki działające na polskim rynku do zagranicznych central lub do oddziałów w innych krajach w charakterze lokat i depozytów.

Źródło: http://gospodarka.gazeta.pl/pieniadze/1,29577,6568756,Banki_wywoza_pieniadze_za_granice_.html

Również urzędnicy UE interesują się sprawami banków i przepływów finansowych na rynkach międzynarodowych. Jacquesa de Larosiere (były szef MFW) wraz ze współpracownikami  zaproponowali pod koniec lutego stworzenie europejskiego systemu nadzoru finansowego. W skład systemu wchodziłyby rada oceny ryzyka oraz organy nadzorujące giełdy, banki i ubezpieczycieli.

W Polsce mamy już nadzór bankowy – Komisję Nadzoru Finansowego, ale co to za nadzór, który nie został wyposażony w odpowiednie narzędzia wywierania nacisku i egzekwowania swoich postanowień? KNF może prosić, apelować, rekomendować, zalecać… Co oczywiście czyni, tylko że banki do tych działań mogą się zastosować. Nie muszą. Na razie nikt nie wychodzi przed szereg, ale jak długo?

No i najważniejsze – KNF nie ma wpływu na zagraniczne banki. Nawet, jeśli polskie banki będą udostępniać informacje o przepływach pieniędzy za granicę – co to zmieni? Ktoś zakręci kurek? Jak?