Zapis z umów tzw. “starego portfela” BRE Banku – o którego wykorzystywanie toczymy spór z BRE Bankiem od stycznia 2009 – nie wymienia literalnie żadnego parametru, od którego bank uzależnia zmianę oprocentowania, a powołuję się jedynie na bliżej niesprecyzowane “stopy referencyjne określone dla danej waluty” oraz równie ogólne “parametry finansowe rynku pieniężnego i kapitałowego w kraju (lub krajów zrzeszonych w Unii Europejskiej), którego waluta jest podstawą waloryzacji”. W naszej opinii nie istnieje więc ta przesłanka, na której sąd oparł swoja decyzję w sprawie UOKiK vs. BRE Bank (sygn. XVII Amc 349/09).

Pozew w sprawie tych konkretnych klauzul (odnoszących się do naszych kredytów), zawartych w umowach kredytów hipotecznych, nie został rozpatrzony przez SOKiK. Nie jest nam znany na dzień dzisiejszy termin rozprawy.

Czekamy na dalsze działania UOKIK, który również zapowiedział “rozważenie apelacji” dotyczącej wczorajszego orzeczenia, oraz na pisemne uzasadnienie wyroku. Oczekujemy również na działanie związanie z wniesieniem pozwu w sprawie klauzul, dotyczących bezpośrednio naszych kredytów CHF w BRE Banku.

Wyraźnie informujemy, że dalsze możliwe działania informacyjne i prawne będą prowadzone – zgodnie z literą prawa i dobrymi obyczajami. Tak by znaleźć rozwiązanie problemów związanych z kredytami starego portfela CHF w bankach grupy BRE.

Powyższe działanie również dotyczy, przyszłych. rozmów z bankami. Obecnie nadal trwają ustalenia dotyczące spotkania technicznego, rozpoczynającego prawdziwą rozmowę z BRE Bank (Multibank i mBank). Praktyka a nie działania public relations, pokażą jakie są prawdziwe intencje rozwiązania sporu, ze strony BRE Bank.

A gościem jest pani Małgorzata Cieloch (M.C.) – rzecznik prasowy Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumenta, która udzieliła nam (mstop)  krótkiego wywiadu.

mstop: Dzień dobry. Urząd złożył przeciwko BRE pozew do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumenta. Czego dokładnie dotyczy ten pozew? Jakie klauzule kwestionuje UOKiK?

M.C.: Dzień dobry. 26 marca 2009 roku UOKiK skierował do Sądu między innymi postanowienie zawierające zbyt ogólne przesłanki pozwalające bankowi na zmianę w dowolny sposób wysokości oprocentowania. Kwestionowane postanowienie dotyczy umów o kredyt zabezpieczony hipoteką. Po szczegóły odsyłam na stronę http://uokik.gov.pl/pl/informacja_i_edukacja/informacja/komunikaty_prasowe/art561.html.

mstop: Czy UOKiK rozważał złożenie pozwu/kwestionowanie klauzul z umów BRE lub innego banku, dotyczących kredytów hipotecznych tzw. “starego portfela CHF”? Jeśli tak – jakie klauzule były kwestionowane i dlaczego nie został złożony odpowiedni pozew?

M.C.: Pozwy, które kieruje UOKiK do sądu dotyczą każdego przedsiębiorcy – bez względu na to, czy i jakich kredytów udziela i w jakiej branży działa. Analogicznie: klauzule stosowane w turystyce dotyczą każdego typu wycieczek.

mstop: Co oznacza, że klauzula jest “tożsama” z kwestionowaną/wpisaną do rejestru klauzul niedozwolonych?

M.C.: Klauzula tożsama – postanowienie podobnie brzmiące i powodujące te same skutki prawne.

mstop: Spotkaliśmy się ze stwierdzeniem, że nie można zaskarżyć klauzul, które nie są stosowane przez ostatnich sześć miesięcy w umowach. Co oznacza owe “stosowanie”: zawieranie nowych umów, czy podejmowanie działań na podstawie tych klauzul w umowach zawartych nawet kilka lat temu?

M.C.: Zgodnie z art. 479 kodeksu postępowania cywilnego: Z żądaniem uznania postanowienia wzorca umowy za niedozwolone można wystąpić również wtedy, gdy pozwany zaniechał jego stosowania, jeżeli od tego zaniechania nie minęło sześć miesięcy. Przez zaniechanie należy więc rozumieć moment zaprzestania stosowania wzorca umownego przez przedsiębiorcę w odniesieniu do nowych klientów.

mstop: Jakie klauzule są klauzulami niedozwolonymi?

M.C.: Zacytuję informację ze strony Urzędu: w przypadku wielu dziedzin życia konsumenci nie mają możliwości negocjowania warunków proponowanej umowy. Ich rola sprowadza się do podpisania kontraktu bądź jego odrzucenia w całości. Dotyczy to na przykład umów stosowanych przez banki, operatorów telefonicznych, deweloperów, zakłady ubezpieczeń, biura podróży, dostawców gazu i energii elektrycznej itp. Powoduje to niebezpieczeństwo, że przedsiębiorca w umowie narzuci konsumentowi klauzule, które nie będą dla niego korzystne. Dlatego kodeks cywilny stanowi, że postanowienia, które nie zostały uzgodnione indywidualnie, nie wiążą konsumenta, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszający jego interesy. Przykładem są klauzule stawiające jako warunek odstąpienia od umowy zapłacenie kary lub wyłączające odpowiedzialność przedsiębiorcy za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania. Podkreślić należy, że zawsze obowiązują zapisy określające główne świadczenia stron ? na przykład cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny – http://uokik.gov.pl/pl/ochrona_konsumentow/niedozwolone_klauzule/niedozwolone_klauzule__informac/.

mstop: BRE bank i inne banki zasłaniają się tajemnica handlową. Cytat:

Jak wobec tego wyglądają obecnie rzeczywiste koszty pozyskania pieniądza?

BRE, podobnie jak inne banki pożycza pieniądze na rynku. Wysokość oprocentowania w pożyczkach między bankami i inne warunki takich umów objęte są tajemnicą handlową. BRE nie ma wielu źródeł pozyskiwania franka szwajcarskiego – głównym jest Commerzbank. Podanie kosztu pozyskania pieniądza oznaczałoby ujawnienie tajemnicy handlowej związanej z umową między BRE a Commerzbankiem.

Tajemniczy koszt pieniądza jest parametrem podawanym przez BRE (ew. inne banki) jako składnik oprocentowania kredytów tzw. “starego portfela”. Czy tym samym takie stanowisko nie stanowi naruszenia prawa konsumenta do jasno określonych zasad ustalania oprocentowania kredytu i możliwości oceny wyrażonego między innymi w Uchwale Sądu Najwyższego z 19.V.1992 r , której fragment mówi “Okoliczności, od zaistnienia których ma być uzależniona zmiana wysokości oprocentowania kredytu, powinny być tak skonkretyzowane, by mogła być w przyszłości dokonana należyta ocena, czy rzeczywiście one wystąpiły i czy w związku z tym zmiana oprocentowania jest obiektywnie usprawiedliwiona”?

M.C.: Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów stoi na stanowisku, że sposób kształtowania oprocentowania powinien się opierać na jasnych i precyzyjnych przesłankach, tak aby konsument mógł kontrolować zasadność dokonanych zmian i przewidzieć jego wysokość. Dlatego skierowaliśmy w tej sprawie pozew do Sądu.

mstop: Co w przypadku, gdyby wyrok SOKiK nie był po myśli UOKiK i klientów – jakie będą tego konsekwencje? Czy jeszcze można coś robić, czy tym samym sprawa jest zamknięta?

M.C.: W opisanym przypadku istnieje możliwość złożenia apelacji do Sądu Apelacyjnego.

mstop: Załóżmy na chwilę, że wyrok SOKiK jest po Państwa stronie i w interesie klientów w interpretacji prawa, uprawomocnia się, klauzula zostaje wpisana na listę klauzul niedozwolonych. Co to oznacza dla klientów i firm, które mają takie klauzule w umowach? Czy dotyczy to wszystkich umów, nawet takich z 2005 roku? Co się zmieni dla klientów z tzw. starego portfela kredytów hipotecznych BRE (i innych banków), pozostających w sporze z bankiem, jeśli wyrok SOKiK będzie po stronie UOKiK?

M.C.: Pozytywny i prawomocny wyrok sądu oznaczał będzie, że postanowienie zostanie wpisane do Rejestru klauzul niedozwolonych. Od tego momentu żaden przedsiębiorca nie będzie mógł stosować podobnych sformułowań w umowach z konsumentami. W przeciwnym razie Prezes Urzędu będzie mogła nałożyć na niego karę finansową w wysokości do 10 proc. ubiegłorocznego przychodu. Konsument, który poniósł szkodę w związku ze stosowaniem danej klauzuli, będzie mógł indywidualnie dochodzić swoich roszczeń przed sądem. W każdym konkretnym przypadku radzę kontakt z miejskim lub powiatowym rzecznikiem konsumentów.

mstop: Co zmieni wyrok SOKiK-u uznający niektóre zapisy w umowach kredytowych BRE Banku za wadliwe?

M.C.: Jeżeli sąd podzieli argumenty Prezesa Urzędu, zakwestionowane postanowienia zostaną wpisane do rejestru klauzul niedozwolonych, a ich stosowanie w obrocie będzie zabronione. Jeśli przedsiębiorcy mimo to będą ją stosowali, UOKiK może wszcząć postępowanie w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów i w konsekwencji nałożyć na przedsiębiorcę karę. W przypadku umów już zawartych bank będzie musiał je aneksować tak, by nie było już w nich klauzul niedozwolonych. Odsyłam także na stronę.

“W związku z napływającymi do Urzędu sygnałami dotyczącymi propozycji aneksowania przez banki umów o kredyt zabezpieczony hipoteką. UOKiK zwraca uwagę, że w każdym przypadku konsument powinien szczegółowo przeanalizować proponowane nowe warunki umowy. Prawo przewiduje możliwość zmiany warunków podpisanej i obowiązującej już umowy. Sytuacje, w których aneksowanie jest możliwe powinna przewidywać umowa właściwa. Dlatego zanim konsumenci podejmą decyzję o zmianie swojego kontraktu powinni dokładnie przeczytać jego warunki. Jednocześnie niedopuszczalne są praktyki polegające na zastraszaniu lub wywieraniu presji na kredytobiorcach. Podstawowym prawem konsumenta jest prawo do informacji ? w związku z tym powinien mieć on w każdym przypadku możliwość przeanalizowania nowych warunków umowy, w tym możliwości skonsultowania ich oraz porównania.”

Źródło: http://uokik.gov.pl/pl/informacja_i_edukacja/informacja/komunikaty_prasowe/art561.html

mstop: Czy UOKiK planuje kolejne pozwy dotyczące zapisów w umowach kredytowych lub inne w jakiś sposób związane z sektorem bankowym?

M.C.: O wszystkich działaniach UOKiK będziemy informować na bieżąco.

mstop: I pytania na koniec – czy są Pani znane inicjatywy klientów mstop.pl i nabiciwbrebank.pl? Co sądzi Pani o tego typu ruchach konsumentów/klientów?

Tak, znam te inicjatywy. Jeśli nie są jedynie platformą wymiany informacji, ale również podejmują działania w obronie poszkodowanych – mogą stać się jednym z narzędzi do walki z nieuczciwymi przedsiębiorcami. Aby się to stało potrzebny jest jeszcze jeden warunek – muszą skupiać “prawdziwych” poszkodowanych, czyli być wolne od zamierzonych działań przedsiębiorstw wymierzonych w swoich konkurentów.

mstop: Dlaczego Pani zdaniem klienci decydują się na takie kroki – zorganizowane inicjatywy?

M.C.: Powodów pewnie jest wiele – jednym z nich jest zasada, która przyświecała tworzącym ustawę o pozwach zbiorowych – w grupie siła.

mstop: Dziękujemy za rozmowę.

M.C.: Dziękuję również.

Pani rzecznik jeszcze raz serdecznie dziękujemy za poświęcony nam czas. Jednocześnie Klientom wszelkich instytucji, z którymi są problemy, przypominamy, że UOKiK i jego biuro prasowe to nie poradnia prawna – zapraszamy na stronę z informacjami gdzie i w jakich sprawach szukać pomocy.

Na forum nabiciwbrebank.pl przygotowano tymczasem akcję przypominającą o rozprawie: poprzez specjalną stronę można wysłać do znajomych elektroniczną pocztówkę z obrazkiem i informacją o rozprawie.

Postanowienie uznane przez SOKiK za niedozwolone dotyczyło sytuacji, w której w przypadku wypowiedzenia umowy przez bank, konsument był zobowiązywany do uiszczenia dodatkowej prowizji za wcześniejszą spłatę kredytu. Zdaniem Urzędu, działanie to jest sprzeczne z dobrymi obyczajami oraz rażąco narusza interesy konsumentów, ponieważ stosuje się wobec nich podwójną sankcję.

Źródło: http://www.uokik.gov.pl/pl/informacja_i_edukacja/informacja/komunikaty_prasowe/art636.html

W tym cyklu artykułów spróbujemy skomentować wpisy umieszczone w oficjalnym komunikacie BRE tak, aby każdy mógł samodzielnie ocenić postępowanie BRE banku i jego politykę informacyjną.

Cykl wpisów ?BREdnie?? poświęcamy w całości komentarzowi do pytań i odpowiedzi zawartych na stronie: http://media.brebank.pl/press/kredyty_hipoteczne/pytania_i_odpowiedzi.

Pytanie 3:
Jakie warunki zaproponują klientom ze ?starego portfela? kredytów hipotecznych mBank i MultiBank, jeśli kolejny wyrok, dotyczący tym razem zapisów w umowach o kredyt hipoteczny w CHF, będzie niekorzystny dla banku? Jaka będzie wysokość oprocentowania?

BRE

Do grupy Klientów ze ?starego portfela? BRE Bank wyszedł już dwa lata temu z propozycją renegocjacji sposobu naliczania oprocentowania ich kredytów hipotecznych. To zaproszenie jest stale aktualne. Wysokość oprocentowania, jakie proponuje BRE Bank, uzależnione jest od indywidualnej sytuacji każdego Klienta, warunków dotychczasowej umowy, produktów, z jakich dodatkowo korzysta w naszym banku i, oczywiście, obecnej sytuacji na rynku. [źródło]

Komentarz

Odpowiedź ponownie nie jest na pytanie, tylko stanowi dywagacje o przeszłości. Samo pytanie także może nie mieć sensu w przypadku uznania klauzul umownych za niedozwolone, gdyż jedynie zapis o ustalaniu oprocentowania przestanie obowiązywać, jeśli zostanie wpisany na listę klauzul niedozwolonych. Pozostałe warunki umowy będą wiązać obie strony, a w umowie nie przewidziano możliwości jej rozwiązania/zmienienia po niekorzystnym dla BRE wyroku. Tym samym może się okazać, że klienci będą posiadać kredyty oprocentowane według stawki początkowej zapisanej w umowie, przez cały okres kredytowania. Wszystko jednak zależy od interpretacji prawa przez SOKiK i żadna ze stron sporu nie powinna cieszyć się przedwcześnie ani zakładać niczego z góry.

Jeśli chodzi o treść odpowiedzi – informacje pojawiające się w Internecie, zarówno na forach niezależnych, forum klientów, jak i na forum mBanku są jednoznaczne: ciężko znaleźć osoby, którym mBank zaproponował przejście na inne warunki dwa lata temu. Gdy jednak osoby takie się zgłaszają – zwykle informują, że proponowane warunki czyniły całą operację przejścia nieopłacalną. Ponadto w niektórych komentarzach można przeczytać, że nawet pracownicy Centrów Finansowych mBanku czasem odradzali przejście na nowe warunki – “będzie Pan/Pani płacić więcej”. Reklamacje dotyczące “oferty przejścia” składane w mBanku zwykle kończone są stwierdzeniem “przepraszamy jeśli wiadomość nie dotarła”. Brak (nie przedstawiono) jakichkolwiek dowodów, że korespondencja do klientów była wysyłana. Być może to właśnie oznaczają słowa “do grupy klientów ze starego portfela” – była to tylko wyselekcjonowana grupa klientów?

Obecnie proponowane marże nawet 3 krotnie przekraczają hipotetyczną marżę banku z dnia podpisania umowy i odpowiadają marżom banków dla klientów przychodzących “z ulicy”. Ciekawe wydaje się podejście banku – marża zależy od innych usług i produktów klienta – jakkolwiek przedsiębiorstwo ma prawo dowolnie kształtować ofertę produktową. Co więcej, już w styczniu 2009 marże proponowane klientom były uznawane przez niezależnych ekspertów za wygórowane:

MBank ma pierwsze propozycje dla swoich klientów – dowiedział się DZIENNIK. Osoby, które mają w tej chwili oprocentowanie na poziomie 3,95 proc., dostały propozycję: marża w wysokości 3,4 proc. plus wysokość stóp procentowych (tzw. LIBOR) – teraz 0,7 proc, w sumie 4,1 proc. Jeśli ktoś brał kredyt po wrześniu 2006, czyli później niż opisywani klienci, ma teraz 1-1,2 proc. marży, co daje oprocentowanie w wysokości 1,7-2,2 proc.

“To nie jest korzystna propozycja dla klientów, bo jest za droga, średnio marże wynoszą 1,5 do 2 proc. [grudzień 2008/styczeń 2009, dop. mstop]” – mówi analityk firmy doradczej Expander Jarosław Sadowski. “Kiedy dodatkowo kryzys ustąpi i stopy procentowe wzrosną do normalnych 2-2,5 proc., klientom w ogóle nie będzie się to opłacać” – dodaje.

Źródło: http://www.dziennik.pl/wydarzenia/article301781/Zobacz_jak_bank_zarabia_na_twoim_kredycie.html#vote_301850

Podsumowanie

Istotą problemu nie jest, czy BRE bank oferuje lepsze czy gorsze marże, ani czy informował o możliwości przejścia na “inne warunki”. Problem stanowi brak reakcji na obniżki wskaźnika LIBOR, który według listów o podwyżkach “stanowi główny czynnik ustalania oprocentowania kredytów hipotecznych w walucie obcej”. Klienci nie domagają się przechodzenia na nowe superwarunki, ale oczekują wywiązywania się BRE z umów i informacji przekazywanych klientom przez pracowników oraz w oficjalnej korespondencji. Ponowny brak odpowiedzi na pytanie nie wymaga dodatkowego podsumowania, natomiast dziwić może traktowanie sprawdzonych, regularnie spłacających raty klientów wysokimi marżami zawierającymi sporą premię banku za ryzyko. Zwłaszcza, że klienci nie oczekują nowej oferty, ale wywiązywania się z warunków starej – obniżenia oprocentowania posiadanych kredytów odpowiadającego zmianie wskaźnika LIBOR, na który powoływał się bank przy wszystkich podwyżkach.

Powyższe informacje nie stanowią porady prawnej, finansowej ani innej i wszelkie ich wykorzystanie w dowolnym celu odbywa się na wyłączną odpowiedzialność Czytelnika.

ciąg dalszy nastąpi

Zobacz inne pytania z cyklu ?BREdnie??:

Pytanie 1: Co zmieni wyrok SOKiK-u uznający niektóre zapisy w umowach kredytowych BRE Banku za wadliwe?

Pytanie 2: Co się zmieni dla klientów ?starego portfela??

Pytanie 3: Jaka będzie wysokość oprocentowania w przypadku wyroku SOKiK uznającego stanowisko UOKiK?

Co gorsza, bank stosuje politykę dezinformacyjną i być może wprowadza klientów i opinię publiczną w błąd (po raz kolejny?). W cyklu artykułów spróbujemy skomentować wpisy umieszczone w oficjalnym komunikacie BRE tak, aby każdy mógł samodzielnie ocenić postępowanie BRE banku i jego politykę informacyjną.

Cykl wpisów ?BREdnie?? poświęcamy w całości komentarzowi do pytań i odpowiedzi zawartych na stronie: http://media.brebank.pl/press/kredyty_hipoteczne/pytania_i_odpowiedzi.

Pytanie 2:
Co się zmieni dla klientów z tzw. starego portfela kredytów hipotecznych, pozostających w sporze z bankiem?

BRE

SOKiK nie rozpatruje umów o kredyt hipoteczny z tzw. starego portfela mBanku i MultiBanku. Zapisów, których dotyczy rozprawa nie ma w tych umowach. Klientów posiadających kredyt hipoteczny zawarty na starych warunkach BRE Bank zaprasza do dialogu. Od 2007 roku namawia ich do zmiany umowy. W lutym 2009 r. wszystkim Klientom ze ?starego portfela? dał możliwość renegocjacji warunków naliczania oprocentowania. Każdy z tych Klientów może przyjść do banku, rozmawiać o swoim kredycie i negocjować warunki, które będą uzależnione od jego indywidualnej sytuacji, dotychczasowych relacji z bankiem, a także sytuacji na rynku, która wciąż dynamicznie się zmienia.

Komentarz

Już przy odpowiedzi BRE na pytanie 1 przedstawione zostały kwestionowane przez UOKiK klauzule z jednej z umów stosowanych przez BRE oraz możliwości prawne kwestionowania klauzul o tożsamym znaczeniu. Przypomnijmy:

Klauzula z pozwu, która wg UOKiKu jest niezgodna z prawem, rażąco naruszając prawa konsumenta brzmi:

Stopa procentowa Kredytu może ulegać zmianom w okresie trwania Umowy w przypadku zmiany, co najmniej jednego z następujących parametrów finansowych rynku pieniężnego i kapitałowego:
a) oprocentowania lokat międzybankowych (stawek WIBID/WIBOR),
b) rentowności bonów skarbowych, obligacji Skarbu Państwa,
c) zmiany stóp procentowych NBP
oraz w zakresie wynikającym ze zmiany tych parametrów.

Klauzula, którą mają w swoich umowach Klienci tzw. starego portfela w CHF brzmi:

Zmiana wysokości oprocentowania Kredytu może nastąpić w przypadku zmiany stopy referencyjnej określonej dla danej waluty oraz zmiany parametrów finansowych rynku pieniężnego i kapitałowego w kraju (lub krajów zrzeszonych w Unii Europejskiej), którego waluta jest podstawą waloryzacji.

UOKiK zdecydował się zaskarżyć tzw. klauzulę tożsamą (czyli zapisy podobnie brzmiące i rodzące te same skutki prawne), gdyż w myśl prawa tj. Art. 479[39]. Kodeksu Postępowania Cywilnego ?Z żądaniem uznania postanowienia wzorca umowy za niedozwolone można wystąpić również wtedy, gdy pozwany zaniechał jego stosowania, jeżeli od tego zaniechania nie minęło sześć miesięcy?. BRE BANK nie stosuje takich zapisów od końca 2006 roku w nowych wzorcach umownych, więc UOKiK bał się odrzucenia wniosku jako niezasadny.

Takich obaw nie miało Stowarzyszenie Lexus, które interpretuje ten zapis (tj. Art. 479 KPC) inaczej ? ?skoro bank dokonuje na jego podstawie obecnie zmian oprocentowania, tzn. że nie zaniechano jego stosowania?. Dlatego ? na wniosek osób skupionych w inicjatywie Nabiciwbrebank.pl ? Lexus wytoczył sprawę BRE BANK S.A. przed Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumenta o uznanie tego zapisu umowy za niezgodny z prawem i wpisania go do rejestru klauzul niedozwolonych (sygn. XVII AMC/1526/09).

Zapis umowy nie musi brzmieć tak samo jak wpisany do rejestru, aby był uznany za niezgodny z prawem (więcej ? nie musi również występować w zapisie umownym z tej samej branży: ?Uchwała SN z dn. 13.07.2006, III SZP 3/2006 ? (?) Sąd Najwyższy uznaje również, iż praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumenta w rozumieniu art. 23a u.o.k.k jest stosowanie identycznej klauzuli, jak klauzula wpisana do rejestru niedozwolonych postanowień umownych, przez innego przedsiębiorcę, który nie był stroną lub uczestnikiem postępowania zakończonego wpisaniem danej klauzuli do rejestru. (?)?).Wystarcza, że spełnia przesłanki tożsamości, tzn. rodzi te same skutki prawne (?Stosowanie klauzuli o zbliżonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru, która wywołuje takie same skutki, godzi (?) tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej co wpisana do rejestru? ? tamże).

Orzeczenie niezgodności z prawem zapisu (abuzywności) poprzez wpisanie wadliwego zapisu do rejestru rodzi dużo poważniejsze skutki prawne niż sugeruje bank. W świetle prawa ?jeżeli sporny zapis wzorca spełni warunki zakwalifikowania jako klauzula niedozwolona, przestaje wiązać ze skutkiem wstecznym strony umowy. W pozostałej części umowa nie traci swojej mocy? (http://www.bankier.pl/wiadomosc/Niedozwolone-postanowienia-wzorcow-umow-1444313.html). Oznacza to możliwość zrodzenie się tzw. świadczenia nienależnego w myśl Art. 410. § 2. (? Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.?) i potencjalne roszczenie o jego zwrot (oprocentowanie ?ponad? wysokość z z dnia umowy).

Nie ma więc znaczenia waluta kredytu ani sama usługa, w której umowie zawarto niedozwoloną klauzulę, o ile SOKiK wyda wyrok uznający daną klauzulę za abuzywną.

Co do dalszej części wypowiedzi BRE – dziwnym trafem znaczna liczba klientów wypowiadających się na różnych forach internetowych twierdzi, że nie dostała listu, jakoby wysłanego przez BRE z ofertą przejścia na warunki LIBOR+marża w roku 2007 ani później. W odpowiedziach na reklamacje zawierające prośbę o przedstawienie dokumentów potwierdzających nadanie korespondencji – bank odpowiada jedynie  “przepraszamy jeśli korespondencja do Państwa nie dotarła”.

Z kolei “negocjowanie warunków” w wykonaniu mbanku po spotkaniu z 6 klientami w lutym 2009r. odbywało się według scenariusza:

• propozycja przejścia na warunki marża+ LIBOR, gdzie marża = aktualne oprocentowanie kredytu minus LIBOR, dodatkowo pomniejszona o ułamek punktu procentowego;
• propozycja obniżenia marży o 0,2pp jeśli klient zdecyduje się na inne produkty;
• brak możliwości negocjacji powyższych warunków.

W ten sposób klient mający aktualnie oprocentowanie 3,9% dostawał na przykład propozycję 3,2% marży + 0,5% LIBOR = 3,7%, co dawało realną obniżkę o 0,2pp, z możliwością obniżenia o kolejne 0,2pp jeśli skorzysta z karty kredytowej bądź innych produktów.

Podsumowanie

Powtarzanie odpowiedzi przez BRE oderwanych od rzeczywistości prawnej może skutkować zmieszaniem i zdezorientowaniem wielu osób, które posiadają prawdopodobnie wadliwe zapisy w umowach kredytowych. Jeśli sąd nie uzna kwestionowanych klauzul za niedozwolone – nic w sytuacji klientów się nie zmienia, ponadto zostaje im jeszcze możliwość dochodzenia roszczeń we własnym zakresie na drodze sądowej. W przeciwnym jednak wypadku – jeśli SOKiK wyda wyrok przeciw BRE i wyrok się uprawomocni, a odpowiednie klauzule zostaną wpisane na listę klauzul niedozwolonych – stosowane klauzule tożsame nie będą mogły również być dłużej używane w umowach. Co więcej – wpisanie klauzuli na listę niedozwolonych oznacza, że była ona niezgodna z prawem już w momencie zawierania umowy.

Jednocześnie należy zauważyć, że odpowiedź BRE nie dotyczy postawionego pytania “co się zmieni dla klientów[...]?” tylko zawiera informacje, że bank proponował zmianę warunków i że SOKiK nie zajmuje się umowami “starego portfela”. Zgodnie z obowiązującym prawem – nie musi.

Na koniec została jeszcze jedna kwestia: skoro warunki rynku finansowego nie pozwalają na obniżenie oprocentowania, to:

1. Dlaczego przy zmianie warunków umowy to oprocentowanie jest jednak (symbolicznie) zmniejszane?
2. Dlaczego skorzystanie z innych produktów i usług powoduje obniżenie marży? Czy tym samym nie okazuje się, że jedynym powodem utrzymywania wysokich marż w propozycjach dla klientów jest wynik finansowy, a nie koszt pozyskania pieniądza?

Ponownie zachęcamy do własnych przemyśleń i oceny sytuacji klientów grupy BRE i praktyk stosowanych w umowach oraz prowadzonych działań informacyjnych BRE.

Powyższe informacje nie stanowią porady prawnej, finansowej ani innej i wszelkie ich wykorzystanie w dowolnym celu odbywa się na wyłączną odpowiedzialność Czytelnika.

ciąg dalszy nastąpi

Zobacz inne pytania z cyklu “BREdnie?”:

Zobacz inne pytania z cyklu “BREdnie?”:

Pytanie 1: Co zmieni wyrok SOKiK-u uznający niektóre zapisy w umowach kredytowych BRE Banku za wadliwe?

Pytanie 2: Co się zmieni dla klientów “starego portfela”?

Pytanie 3: Jaka będzie wysokość oprocentowania w przypadku wyroku SOKiK uznającego stanowisko UOKiK?

W tym cyklu artykułów spróbujemy skomentować wpisy umieszczone w oficjalnym komunikacie BRE tak, aby każdy mógł samodzielnie ocenić postępowanie BRE banku i jego politykę informacyjną.

Cykl wpisów “BREdnie?” poświęcamy w całości komentarzowi do pytań i odpowiedzi zawartych na stronie: http://media.brebank.pl/press/kredyty_hipoteczne/pytania_i_odpowiedzi.

Pytanie 1:
Co zmieni wyrok SOKiK-u uznający niektóre zapisy w umowach kredytowych BRE Banku za wadliwe?

BRE

Rozprawa poświęcona jest zapisom w umowach, które w BRE Banku dotyczyły kredytu w linii zabezpieczonego hipoteką, udzielanego w złotych polskich. UOKiK kwestionuje zapis dotyczący warunków, w których zarząd banku może zmieniać oprocentowanie takich pożyczek. Jednak BRE Bank już nie stosuje takich rozwiązań. W związku z tym wyrok sądu spowoduje jedynie, że nie będzie można powrócić do stosowania takich zapisów (znajdą się one na liście klauzul zakazanych). Wyrok oznaczałby konieczność usunięcia zapisów z umów zawieranych obecnie z Klientami. Poza tym, w związku z zaprzestaniem stosowania ich przez bank, SOKiK nie może nałożyć na bank kary finansowej. [źródło]

Komentarz

Z punktu widzenia interesów konsumenta ważne jest to, aby wzorzec umowny był dla niego zrozumiały tj., został sformułowany w sposób jasny i nie budzący wątpliwości interpretacyjnych.

Kontrola incydentalna (in conreto) polega na kontroli treści umowy zaczerpniętej z wzorca. Sankcja przy tej kontroli polega na tym, że postanowienie umowne uznane za niedozwolone staję się bezskuteczne (nie wiąże), natomiast umowa jest wiążąca w pozostałym zakresie. Innymi słowy nie następuje tu upadek całej umowy. Sankcja ta niewątpliwie jest dotkliwa dla przedsiębiorcy, zważywszy, że usuwa z umowy to właśnie postanowienie, które obliczone było na przysporzenie mu jakiejś korzyści.

Kontrola abstrakcyjna polega na kontroli wzorca jako takiego, w oderwaniu od konkretnej umowy, której wzorzec dotyczy. Ocenie podlega treść postanowienia wzorca, a nie sposób jego wykorzystania, czy jego powszechność w analogicznych wzorach konkurencyjnych przedsiębiorców. Ocena znaczenia postanowień wzorca umowy następuje w oderwaniu od warunków ekonomicznych i gospodarczych działalności prowadzonej przez przedsiębiorcę, którego wzorzec podlega kontroli w tym trybie. Ochrona zbiorowych interesów konsumentów przed negatywnymi skutkami stosowania w obrocie gospodarczym wzorców umownych nie byłaby bowiem możliwa bez przeprowadzenia abstrakcyjnej kontroli wzorców oraz bez umożliwienia osobom, które nie brały udziału w procesie (konsumentom i przedsiębiorcom) dokonania oceny, jakie wzorce nie są dozwolone. W razie uwzględnienia powództwa sąd gospodarczy, kierując się przepisami art. 384-385, orzeka, że konkretne, zaskarżone postanowienia wzorca umowy są niedozwolone i zakazuje ich stosowania (art. 479 §1 k.p.c.). Zgodnie z art. 479 k.p.c., wyrok ma – od chwili wpisania do odpowiedniego rejestru (rejestru klauzul abuzywnych) – skutek także wobec osób trzecich.

Istniejące dotychczas w literaturze i orzecznictwie wątpliwości dotyczące skutków wpisu klauzuli do rejestru zostały rozwiązane w podjętej przez Sąd Najwyższy uchwale z dnia 13 lipca 2006 roku w sprawie III SZP 3/06, uznającej, że stosowanie postanowień wzorców o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 §2 k.p.c., może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów (poprzedni art. 23 a ust. 2 u.o.k.k. – obecnie art. 24 ust. 2 pkt 1 u.o.k.k.). Zaakceptowanie odmiennego stanowiska przyczyniłoby się do obchodzenia przez przedsiębiorców przepisów art. 385 k.c. oraz art. 479 k.p.c. i w konsekwencji prowadziłoby do podważenia skuteczności całego systemu.

Reasumując należy wskazać, iż za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów może być uznane:

• dalsze stosowanie postanowienia uznanego za niedozwolone i wpisanego do rejestru klauzul abuzywnych przez przedsiębiorcę, który był stroną postępowania,
• stosowanie przez przedsiębiorcę postanowienia uznanego za niedozwolone i wpisanego do rejestru klauzul abuzywnych, który nie był stroną postępowania,
• zaprzestanie przez przedsiębiorcę, który był stroną postępowania stosowania postanowienia uznanego za niedozwolone i wpisane do rejestru klauzul abuzywnych, ale rozpoczęcie stosowania przez niego klauzuli, która jest treściowo identyczna z postanowieniem uznanym za niedozwolone,
• stosowanie przez innego przedsiębiorcę klauzuli, która nie będąc treściowo identyczna z postanowieniami wzorca wpisanego do rejestru, wywołuje ten sam skutek.

[źródło]

Klauzula z pozwu, która wg UOKiKu jest niezgodna z prawem, rażąco naruszając prawa konsumenta brzmi:

Stopa procentowa Kredytu może ulegać zmianom w okresie trwania Umowy w przypadku zmiany, co najmniej jednego z następujących parametrów finansowych rynku pieniężnego i kapitałowego:
a) oprocentowania lokat międzybankowych (stawek WIBID/WIBOR),
b) rentowności bonów skarbowych, obligacji Skarbu Państwa,
c) zmiany stóp procentowych NBP
oraz w zakresie wynikającym ze zmiany tych parametrów.

Klauzula, którą mają w swoich umowach Klienci tzw. starego portfela w CHF brzmi:

Zmiana wysokości oprocentowania Kredytu może nastąpić w przypadku zmiany stopy referencyjnej określonej dla danej waluty oraz zmiany parametrów finansowych rynku pieniężnego i kapitałowego w kraju (lub krajów zrzeszonych w Unii Europejskiej), którego waluta jest podstawą waloryzacji.

UOKiK zdecydował się zaskarżyć tzw. klauzulę tożsamą (czyli zapisy podobnie brzmiące i rodzące te same skutki prawne), gdyż w myśl prawa tj. Art. 479[39]. Kodeksu Postępowania Cywilnego “Z żądaniem uznania postanowienia wzorca umowy za niedozwolone można wystąpić również wtedy, gdy pozwany zaniechał jego stosowania, jeżeli od tego zaniechania nie minęło sześć miesięcy”. BRE BANK nie stosuje takich zapisów od końca 2006 roku w nowych wzorcach umownych, więc UOKiK bał się odrzucenia wniosku jako niezasadny.

Takich obaw nie miało Stowarzyszenie Lexus, które interpretuje ten zapis (tj. Art. 479 KPC) inaczej ? ?skoro bank dokonuję na jego podstawie obecnie zmian oprocentowania, tzn. że nie zaniechano jego stosowania?. Dlatego – na wniosek osób skupionych w inicjatywie Nabiciwbrebank.pl ? Lexus wytoczył sprawę BRE BANK S.A. przed Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumenta o uznanie tego zapisu umowy za niezgodny z prawem i wpisania go do rejestru klauzul niedozwolonych (sygn. XVII AMC/1526/09).

[źródło, może wymagać zalogowania]

Podsumowanie

Tym samym, w świetle obowiązującego prawa, JEŚLI w swoim wyroku SOKiK uznałby klauzulę “bank może zmienić oprocentowanie” lub podobną za niezgodną z prawem i naruszającą zbiorowe interesy konsumentów – we wszystkich umowach klauzula ta zostanie skreślona i nie będzie obowiązującą. W pozostałym zakresie umowa wiąże obie strony.

Czy ktoś pytał o nakładanie kary finansowej na BRE? Odpowiedź na niezadane pytanie znalazła się bowiem w tekście BRE.

Ocenę stanowiska BRE (”W związku z tym wyrok sądu spowoduje jedynie…”, “wyrok oznaczałby konieczność usunięcia zapisów z umów zawieranych obecnie” oraz “SOKiK nie może nałożyć kary finansowej”) pozostawiamy Czytelnikom.

Powyższe informacje nie stanowią porady prawnej, finansowej ani innej i wszelkie ich wykorzystanie w dowolnym celu odbywa się na wyłączną odpowiedzialność Czytelnika.

ciąg dalszy nastąpi

Zobacz inne pytania z cyklu “BREdnie?”:

Pytanie 1: Co zmieni wyrok SOKiK-u uznający niektóre zapisy w umowach kredytowych BRE Banku za wadliwe?

Pytanie 2: Co się zmieni dla klientów “starego portfela”?

Pytanie 3: Jaka będzie wysokość oprocentowania w przypadku wyroku SOKiK uznającego stanowisko UOKiK?

Dzwoniąc do Sądu uzyskałam informację, iż wszystkie sprawy Sędzi Witkowskiej (w tym przeciw BRE) w dniu dzisiejszym są odwołane. Dodatkowy termin będzie ustalony za ok. 2 tyg. Dla sprawdzenia tej informacji podaję telefon do Sądu: 022 440 08 54.

Źródło: http://nabiciwmbank.pl/index.php/topic,1.msg14966.html#msg14966

Tamtejszy rząd porozumiał się z bankami komercyjnymi, które przez dwa miesiące zgodziły się nie podejmować żadnych kroków zmierzających do wymuszania zmian w umowach. W ciągu tych dwóch miesięcy “zawieszenia broni” węgierskie rząd i nadzór bankowy będą opracowywać kodeks etyczny banków, który ma zawierać opis procedur i warunków w ramach których banki i konsumenci będą mogli modyfikować zasady współpracy.

Kodeks powstaje po protestach klientów narzekających na to, że banki jednostronnie zmieniały warunki umów kredytowych w sposób niekorzystny dla kredytobiorców

Pojawia się pytanie: jakie prawo pozwala na jednostronne traktowanie umów i to przez podmiot o dominującej pozycji? Złe prawo. Jeśli do rozwiązania problemu potrzeba dodatkowego kodeksu to znaczy, że w chwili obecnej przepisy prawne pozwalają na “dziki zachód” przy zawieraniu i modyfikowaniu umów. Rolą państwa powinno być stwarzanie warunków dla prawidłowego funkcjonowania systemu, bez “kodeksów etycznych”, a jedynie na podstawie obowiązującego prawa i jego interpretacji.

Mimo to cieszyć się należy, że problem na Węgrzech  został dostrzeżony i podjęto kroki zmierzające do jego rozwiązania. W Polsce Związek Banków Polskich zaproponował Zasady Dobrej Praktyki Bankowej. Zauważyć jednak należy, że ZBP jest organizacją pozarządową, działającą na podstawie ustawy o izbach gospodarczych, której banki mogą być członkami na zasadzie dobrowolności.

Na szczęście sporne kwestie na linii konsument-przedsiębiorca (w tym bank) pomaga rozwiązywać Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumenta, o ile leży to w zbiorowym interesie konsumentów. Przykładem działania UOKiK w obronie praw konsumentów może być problem z zapisami w umowach kredytowych niektorych banków (np. BRE, właściciel marek mbank i multibank). W związku z kwestionowanymi zapisami UOKiK skierował pozew przeciwko bankom do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumenta, który podejmie się interpretacji, czy wybrane fragmenty umów są (były) zgodne z obowiązującym prawem. Pierwsza rozprawa dotycząca zapisów w umowach kredytowych odbędzie się już 21 lipca.

Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów daje Prezesowi UOKiK możliwość nakładania kar finansowych na przedsiębiorców stosujących praktyki naruszające prawa konsumentów – najwyższa możliwa kara wynosi 10% od przychodu za rok poprzedzający wydanie decyzji.

Od 2 marca 2009 znane są dokładne podstawy naliczania kar, dzięki czemu zwiększona została transparentność w zakresie metodologii ustalania sankcji.

Wysokość kary za używanie postanowień wpisanych do Rejestru klauzul niedozwolonych zależeć będzie od stopnia ich szkodliwości dla konsumentów, w tym długości stosowania niedozwolonych postanowień.

Ustalając ostateczną kwotę Prezes Urzędu może wziąć pod uwagę także okoliczności łagodzące ? np. zaprzestanie praktyki przed wszczęciem postępowania, aktywne współdziałanie z Prezesem UOKiK czy dobrowolna rekompensata dla osób poszkodowanych niedozwoloną praktyką, jak i obciążające m.in. umyślność działania, ponowne naruszenie prawa oraz znaczne korzyści osiągnięte w nieuczciwy sposób.

Źródło: http://www.uokik.gov.pl/pl/informacja_i_edukacja/informacja/komunikaty_prasowe/art557.html